3 - مشارق و مغارب ، خورشيد و : 1 - نمودار برخى از آيات اين است كه : خورشيد را تنها يك مشرق و يك مغرب است ، چنان كه فرمايد : حَتَّى إِذا بَلَغَ مَغْرِبَ الشَّمْسِ وَجَدَها تَغْرُبُ فِي عَيْنٍ حَمِئَةٍ . . . [ 78 ] . . . حَتَّى إِذا بَلَغَ مَطْلِعَ الشَّمْسِ وَجَدَها تَطْلُعُ عَلى قَوْمٍ [ 90 ] . در آيات فوق كه سير شرقى و غربى ذو القرنين مورد نظر است ، آنچه با بحث ما تناسب دارد ، تنها جملهء « مغرب الشمس و مطلع الشمس » مىباشد ، كه محلى بعنوان مغرب ، و محلى ديگر بعنوان مشرق خورشيد بما معرفى كرده است . و ما ميدانيم كه پديد شدن شب و روز در اثر حركت زمين است بدور خود كه در ظرف 24 ساعت يك بار انجام مىشود ، كه نيمى از آن كه برابر خورشيد قرار گرفته روز ، و نيم ديگر شب است . گرچه طبعا براى هر نيمكره‌اى از زمين ، مشرق و مغربى خواهد بود ، بدين طريق كه : مثلا مغرب نيمكرهء شمالى مشرق نيم كره جنوبى ، و مغرب نيمكره جنوبى مشرق نيمكره شمالى است ، كه در نتيجه دو مشرق و دو مغرب خواهد بود ، نه آنكه يك مشرق و يك مغرب براى تمام كره منظور باشد . ولى اين را نبايد از نظر دور داشت كه هميشه طلوع خورشيد از يكطرف و غروب آن از طرف ديگر زمين نمودار است ، و از اين لحاظ كرهء زمين داراى يك مشرق و يك مغرب است ، گرچه از لحاظهاى ديگر دو يا چند مشرق و مغرب گفته شود . . و در تقسيم قطعه‌هاى زمين بشرق و غرب نيز جهت وحدت مشرق و مغرب منظور مىباشد . * * *